Dlaczego mężczyźni w Polsce żyją o siedem lat krócej niż kobiety? W tle alkohol i samobójstwa
W siedzibie Rzecznika Praw Pacjenta odbyła się konferencja poświęcona premierze raportu „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026”, którego autorem jest prof. dr hab. n. med. Piotr Radziszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Wydarzenie odbyło się w i było okazją do omówienia najważniejszych wyzwań związanych ze zdrowiem mężczyzn.
Mężczyźni w Polsce żyją krócej o ponad 7 lat
Według danych GUS przytoczonych w raporcie przeciętne trwanie życia przy urodzeniu wynosiło w 2025 r. 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet. To oznacza, że w ubiegłym roku przeciętny mężczyzna żył o 7,11 roku krócej niż kobieta.
Analiza NIZP PZH – PIB dla 2023 r. wskazuje, że 51,9 proc. ówczesnej różnicy wynikało z wyższej umieralności mężczyzn poniżej 65. roku życia, a więc w okresie aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej. Jak podkreślają autorzy raportu, nie jest to zatem problem geriatrii.
– Mężczyźni, mimo że zgłaszają się na badania, później często przepadają w systemie ochrony zdrowia, brakuje kontynuacji, nie korzystają z odpowiedniej opieki i dalszego wsparcia – mówił Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.
Raport obejmuje choroby układu krążenia, nowotwory, zdrowie psychiczne i schorzenia urologiczne. Zwraca również uwagę na nierówności społeczne. W latach 2020–2022 różnica dalszego trwania życia 30-letnich mężczyzn między grupami o niższym i wyższym wykształceniu sięgała około 13 lat.
Mężczyźni umierają przedwcześnie
– Krótsze życie mężczyzn nie może być czymś, do czego przywykliśmy. W analizie za 2023 rok ponad połowa różnicy w długości życia kobiet i mężczyzn wiązała się z wyższą umieralnością mężczyzn przed 65. rokiem życia. To problem, który dotyka ludzi w okresie aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej. Przedwczesna śmierć odbiera wspólne lata całym rodzinom – powiedział prof. Piotr Radziszewski.
W opracowaniu przeanalizowano obszary, w których mężczyźni tracą szansę na dłuższe życie, od nierozpoznanego na czas ryzyka i opóźnionej diagnostyki poprzez brak odpowiedniej opieki aż po uzyskanie nieprawidłowego wyniku badania. Publikacja łączy dane dotyczące chorób serca, nowotworów, zdrowia psychicznego oraz schorzeń urologicznych z rekomendacjami zmian w organizacji opieki zdrowotnej.
Samobójstwa i alkohol
Raport wskazuje na dane Policji z 2025 r., które mówią, że 83,2 proc. zgonów samobójczych dotyczy mężczyzn – 3 975 z 4 776. Mierzone latami utraconymi przed 75. rokiem życia, samobójstwa odbierają mężczyznom więcej lat niż rak płuca, udar czy zawał rozpatrywane osobno – podkreślają autorzy opracowania.
Innym elementem wpływającym na różnice w długości życia kobiet i mężczyzn jest alkohol. 27,2 proc. mężczyzn w Polsce pije ryzykownie, a umieralność polskich mężczyzn z przyczyn w całości przypisywanych alkoholowi wynosi 114 proc. powyżej średniej unijnej. To największa pojedyncza przewaga nad Europą w całym raporcie.
– Zdrowie mężczyzn jest mi szczególnie bliskie. Udowodniliśmy to już rok temu, organizując debatę w ramach zespołu ds. kardiologii. Chcieliśmy poznać perspektywę mężczyzn i zrozumieć, dlaczego tak rzadko korzystają z badań profilaktycznych, dlaczego kobiety częściej dbają o regularną diagnostykę, a współczynnik wdowienia jest niestety zastraszający. Życzyłabym sobie, abyśmy my kobiety nie były samotne w Polsce – mówiła senator Agnieszka Gorgoń-Komor – Senator RP.
Wśród najważniejszych rekomendacji raportu znalazła się potrzeba zapewnienia pacjentom ciągłości opieki po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku badania. Ważna jest również lepsza współpraca między podstawową opieką zdrowotną, medycyną pracy i opieką specjalistyczną, tak aby pacjent nie pozostawał bez dalszej diagnostyki lub leczenia.